◄███▓▒░░ -[ Xatirələr durağı ]- ░░▒▓███►

Vətən sağ olsun

yazan: Hüseyn vahedi

Bir an ayaq üstdə durub, neçə addım atmaq, dörd iliydi ona həsrət olmuşdu. Ata-ana yardımı ilə hər işini edirdi. Dörd il bundan öncə Ayaz-ın bir araba toqquşmasında, iki ayağı-da sınıb beli isə ağır zərbə görmüşdü. İmam Riza (ə) ziyarətinə gedəndə, "ya imam Riza (ə) mənə şəfa ver düzəlim, torpaqlarımızı düşmən əlindən qurtarmaq üçün Qarabağ savaşına gedim" – demişdi. Ana-sı ilə ata-sı əllərindən gələni əsirgəməmişdirlər. Ata-sı ev-lərində satıb Ayazın müalicəsinə xərc etmişdi, ana isə bütün qızılların. Doktorlar yavaş-yavaş Ayazın sağalmasına ümüdlənirdilər. Ayaz namazdan sonra saatlarca Quran oxuyub Tanrı-yla munacat edirdi...        

Bala-bala ayaqları üstündə yol getməyi bacara bilmişdi. Sevincindən nə edəcəyini bilmirdi. Ata-anasına "yaşam boyu, sizə borcluyam"-deyirdi. Ayaz bir daha sağlamlığı ələ gətirib, arzısına yetişmişdi. O əsgərligə getməyi düşünürdü. Əmisi oğlu Aydın-la birlikdə əsgərliyə getməyə qərar vermişdirlər. Aydın-ın əsgərlik vaxtıydı, Ayaz-ın isə iki il xəstə olduğu üçün əsgərliyindən keçirdi. İkisidə əsgərliyə getmək hazırlıqların aparıb yollanmaq günü gəlib çatmışdı. Ata-anaları onları yola salmağa gəlmişdirlər. 

Vətən övladları bir-bir ata-analarından sağollaşıb otobusa minirdirlər. Ayaz-ın ata-anası ondan ayrıla bilməyirdilər. Onların əzdirib becərdikləri elə təkcə bu bir uşağıydı...                                                                     

Otobus yola düşmüşdü. Ayaz yolların gözəlliyinə baxa-baxa, düşünürdü. Aydın isə yanındakı əsgər ilə danışırdı. Axşam üstüydü, günəş Bakı-dan sağollaşmaqdaydı. Otobus saxlov-a yetişmişdi. Əsgərləri saxlovun içərisinə apardılar...                        

İki ay, savaş öyrətimi, tezliklə sona çatdı. Əsgərlərin çoxu Qarabağ-a yaxın saxlovlara yollanıldılar. Ayaz ilə Aydın, bir yerə düşmüşdürlər. Günlər çox hızlı gedirdi və ana torpağa qulluq etmək onları gücdən salmırdı. Axşamları düşmən yaxın kəndlərə atəş açıb oradakı silahsız əsgərləri qorxuya salırdı. Ayaz ilə Aydın isə o atəşli xəttin ən yaxınlarındaydılar və hər gün başqa yoldaşları ilə birlikdə keşik verirdilər...                              

Günəş dağların başından əsgərlərə salam verə-verə göyə yüksəlirdi. Gündüün o çağında, bir əkinçi qaça-qaça saxlova sarı gəlirdi. Aydın, "dayan-dayan! ... səninləyəm dayan" –deyib, kişi dayanandan sonra "yüz başı-nı görmək istəyirəm" –dedi! Aydın tez yaxında olan əsgərlərin birindən yüz başı-nın çağırmasını istədi. Əkinçi, vay xəbəri gətirənlər kimi ağlaya-ağlaya başını döyürdü. Yüz başı əsgərlərə "qapını açın içəri gəlsin" –buyuruq etdi. Kişi içəri gəlib yüz başıya " sayın yüz başı, ailəm, qohumlarım, kəndlilər, ... hamısını düşmən gecə ilə qırıbdı!" –deyib, bir daha baş-gözünü döydü. Kişi "gecə yarısı Erməni-lər kəndi basıb, kiçikli-böyüklü hamını şəhid ediblər, məndə o gecə kənddə olmadığım üçün diri qalşışam" –Artırıb, "məndə ölüb bu günü görməyəydim" –dedı. Bütün saxlovu kədər bası. Hamı səssizcə öz işindəydi. Bəzilər göz yaşlarını saxlaya bilmədilər. Yüz başı, bu acı xəbəri mərkəzə verib neçə əsgər ilə birlikdə,  saldırı olan kəndə getdilər. Ayaz isə gedənlərdəniydi. Az qalırdı  yürəyi yerindən çıxıb, partlasın. Odlu baxışlarıyla bölgəyə baxırdı...                    Tanrım! Sən yaratdığın əşrəf-i məxluqat bunlardılarmı? İnsanda bu qədər yabanlıqmı (vəşiliqmi) var? Yerə-göyə atəş açıb, qurşunlar vurmuşdurlar. Körpə, qoca, gənc, qadın, kişi ... hamını öldürmüşdürlər. Yaxın kəndlərdən gələnlərin yardımı ilə şəhidləri quylayıb, əsgərlər isə əsgər evinə döndülər. Ayaz, "orda olub, düşməni qırardım" –deyirdi. Amma nə fayda...                               

 Axşam çağlarıydı, Günəş doğa-ya sərmiş qızıl ilə parlaq saçlarını götürüb aparmaq istəyirdi. Bir azdan yüz başı, əsgərlərə danışmaq üçün onları səsləyib bir yerə yığdı. O "saın əsgərlər! Ölkənin igid qoçaqları, mərkəzin dediyinə görə və əlimizə çatan xəbərlərə görə, düşmən sabah gecə Çiçəkli kəndinə hücüm çəkəcək" –deyib, "bizdə onlarla savaşmağa, gedəcəyik" –artırdı. Əsgərlərin hamısı bir xoş xəbər eşidənlər kimi haray çəkib, bir-birlərini bağrılarına basdılar. Ayaz, Aydına "istədiyim vaxt gəlib çatıb, indi intiqam vaxtıdı" –dedi.      

Səhər çağıydı, yaxın kəndlərdən əzan səsi ətirini göylərə səpələyirdi. Əsgərlər Tanrı-yla munacat edədib, silahların hazırlamaqdaydılar. Bir azdan Çiçəkli kəndinə doğru yürüyəcəkdirlər.                                                     

Gün orta olmuşdu. Günəş yaz-ın gözəl çağında doğaya hükümət edirdi. Kəndin adamları, uzaqdan əsgərləri görüb, sevindilər. Əsgərlər savaş arabalarıyla kəndə yetişdilər. Yüz başı, hər kimsənin harada dayanacığını göstərib, kişilər ilə birlikdə, kəndin ağ saqqalının evinə toplandılar. Qadın-lar ilə uşaqlar bir arxayın sığınacağa aparıldılar...                                                                       

Üç gecə-gündüzüydü əsgərlər kənd-dəydilər. Düşmən o üç gündə kənd-də gəlməmişdi. Kəndlilərin istəyi ilə, onlar bir gecədə orada qalmmalı oldular. Gündüz, gecə olmuşdu. Saat üçü göstərirdi. Ayaz ilə Aydın bir yerdəydilər. Onlar dörd gözlü buyan-oyana baxırdılar. Ayaz, Aydına "elə bil, üz-üzə olduğumuz, təpədən bir zadlar aşağı düşürlər" –dedi. Aydın hər yana baxıb ber zad görmədi. Ayaz diqqətlə birdə baxanda düşmən əsgərlərinin birinin kimlik boyun bağsının parlamasını görüb, tez yüz başı-ya xəbər verdi. Əsgərlər silahların atəş açmağa hazır etdilər. Yüz başı, əsgərlərə "mən deyəndə, atşə açın" –deyib öz yerinə getdi... 

Yüz başı-nın atəş açın səsi ilə, qurşunlar açıldı! Düşmən çox yaxınlaşmışdı. Özlərin tapana neçəsi həlak oldu. Qalanlar, qayalar arxasında gizləndilər. İgid əsgərlər neçə saatıydı Düşmənlə döyüşürdülər. Ayaz ilə Aydın bir-birə yardım edib, düşmənə qurşrn açırdılar. Düşmənin çoxunu bunlar həlak edirdilər... Düşmən bunu anlamışdı və çalışırdı o açı-nı bağlasın ... və Ayaz vuruldu...                                                                           

Ayaz-ın harayı yer-göyü sökə-sökə kəndə dağıldı. Qan axar bulaq kimi Ayazın bədənindən yerə axırdı. Aydın tez Ayaz-ı onlarla gələn doktorun çadırına apardı. Onların yerinə iki başqa əsgər keçib, yenə düşməni atəşə bağladılar. Aydın ağlayırdı. Ayazın qanı kəsilmirdi. Ayazı arabaya mindirib, xəstə xanaya aparmaq üçün yola düşdülər. Ayaz bayılmışdı. Aydın isə arabadaydı. Aydın, Ayaz-a "gözlərini aç, indi yetişərik" –deyirdi. Bir azdan Ayaz gözlərini açdı. Hüşü başına gələr-gəlməz, Aydin-a baxıb, "sonunda, arzıma çatıb, vətənə layiq bir oğul oldum" –dedi. Aydın göz yaşlarını saxlaya bilməyirdi...                                                                        

  Araba sürətlə gedirdi. Telsiz-dən yüz başı-nın səsi gəldi. Əsgə! Əsgər! Aydın cavab verib "buyurun sayın yüz başım" –dedi. Yüz başı uca səs ilə bağırıb dedi: Ayaz, oğlum!... Sən yaşamalısan... Sizlərin candan keçmələrinizlə düşməni həlak etdik... Bütün kəndliləri qoruduq...                                                                                                 

 Ayaz gülümsəyə-gülümsəyə, ağlayırdı! Tanrı-ya şükür edirdi. Aydın-a baxıb dedi: ana, mənim üçün ağlamasın, de! Oğlun qoçaq bir oğul kimi, vətən yolunda canından keçdi. Ona "VƏTƏN SAĞ OLSUN" –de. O anda Aydın, Ayaz-ın üzündən öpüb, "sən yaşamalısan" –dedi. Ayaz gülümsəsini pozmayıb, qoçaq igid kimi, gözlərini dünyaya bağladı...                                                            

Yazan : Hüseyn Vahedi – Urmiyə - 2011

http://s2.picofile.com/file/7252223866/21122010267.jpg

اورمو

آذربایجانیمین یاشیل اؤلكه­ سی

بؤیوك تورك ائلینین مهربان سسی

دده ­میز قورقودون ایستی نفسی

سنده­ دیر، سنده­ دیر ای گؤزل اورمو

گؤزللر یوردوندا سن اؤزل اورمو

گؤزللیكلرینی تانیان اولسا

زرینین محكین سینایان اولسا

تئز تانیار اونو، تانیان اولسا

گؤزللر ایچینده گؤزلدیر اورمو

اوزون بیر قصیده، غزلدیر اورمو

گؤزللیكلری بیر، ایكی، اوچ دگیل

دولودور، هئچ نه­یی اونون بوش دگیل

زنگین وارلیقلاری اونون هئچ دگیل

تورك دیلین دانیشار دیلی اورمونون

اوغوزدان یارانیب ائلی اورمونون

دولاشماق ایسته ­سن سن بیزیم ائلی

اییله­مك ایسته­سن سن بیزیم گولو

اوخوماق ایسته­سن سن بیزیم دیلی

بیزیم دیل شیپ-شیرین اورمو دیلیدیر[1]

تاریخی چوخ درین اورمو دیلیدیر

بؤیوك سومئرلرین[2] یادگاریندا

نئچه آشیقلاری[3] وار كناریندا

تورك موسیقیسینین كتابلاریندا

بیر اوزون مطلبدیر اورمو آشیغی

اؤزونه مكتبدیر اورمو آشیغی

)اورمونون یوللاری دوزوم-دوزومدور

اورمو كاروانینین یوكو اوزومدور([4]

وطندیر، ایشیقلی ایكی گؤزومدور

اینجیلره بنزر اورمو اوزومو

تاباقلاری بزر اورمو اوزومو

جمعه مسجدیمیز بیزه عزیزدیر

سؤیومبت[5] بیناسی آبیده­میزدیر

كاظمخانین داشی سودان تمیزدیر

اوُلولارا چاتیر اورمو تاریخی

دولولارا چاتیر اورمو تاریخی

نازلی چای، باراندوز، كندلری بزر

دره چای، ،شهرچای، شهری گزر

اوچ گؤزلو كؤرپویه كیم دوداق بوزر؟

صفالی، گزمه­لی اورمونون بندی

گئیینیب سوزمه­لی اورمونون بندی

اورمونون گؤلونه دوشن دوزلانار

اوستونده سئیریشن[6] قوشلار نازلانار

آدالاری[7] گزن قیشدا یازلانار

سولاری دوزلودور باخ اورمو گؤلو

دنیزجه سؤزلودور باخ اورمو گؤلو

باغچالاری  اولار میوه ­یه دولو

آغاجی بار وئرر بوداق دولوسو

انسانین الینین امگیدیر بو

خونچالاری بزر اورمو آلماسی

الدن اله گزر اورمو آلماسی

گل توت باغلاریندا گزمگه دادان

آغزی شیرین اولار كیشمیشین دادان

دادلیدیر دوشابی، حالواسی بالدان

دیلی تك شیریندیر اورمو نوغولو

یاد یوخ، بو یئریندیر اورمو نوغولو

الده ­كی بودور، چوخ ایتمیشی واردیر

یئددیسین آختارسان یئتمیشی واردیر

بادرشبیسی وار، بیتمیشی واردیر

خاصیتلی اولار اورمو آراغی

درده درمان قیلار اورمو آراغی

بوردا وار حقیقت، حقّین جاداسی

آلپ ارتونقا[8] یوردو، زردشت اوباسی

دانیال دره­سی، امامزاداسی

درویشلر مكانی اورمو داغلاری

ارمیشلر مكانی اورمو داغلاری

وطندیر، وطنه گووه­نریك بیز

چون اجدادیمیزدان اوندا واردیر ایز

چؤكریك آدینین قارشیسیندا دیز

آذربایجانیمین گؤزودور اورمو

گؤزل آذربایجان سؤزودور اورمو.

بهرام اسدی

قیلقمیش ناغیلی

من ائله بیلیردیم سن سیز اؤله‌رم

من سن سیز اؤلمه‌دیم منی باغیشلا...

                                            «رامیز روشن» 

........................................................................................

آیریلیب گئدنده بو اوزاق یولو

دالینگچا گلمه دیم منی باغیشلا

من سنی گؤزه‌لیم گؤزلریم نورو

تانییب بیلمه دیم منی باغیشلا

بو یوللار گؤتوروب آپاردی سنی

آپاریب محنتدن قوتاردی سنی

اوره‌گیم چوخ گزیب آختاردی سنی

تاینگی بولمادیم منی باغیشلا

ترپندی دوداغینگ ملک خویونگدا

بالیق کیم توردایدینگ آستا بویونگدا

شانلیگینگ چاغیندا سنینگ تویونگدا

آغلادیم گولمه‌دیم منی باغیشلا

روزگار بئلمه فورصت وئرمه دی

تا عومور آلمادی عبرت وئرمه‌دی

غوروروم الیمه رخصت وئرمه‌دی

یاشینگی سیلمه‌دیم منی باغیشلا

آیریلیق چاغیندا دئدینگ گله رم

گلمه‌دینگ قدرینگی ایندی بیله رم

اؤزوم اؤز یانیمدا دئدیم اؤله‌رم

من سن سیز اؤلمه دیم منی باغیشلا

                                             زومار (آذر) آیی-90 شیراز

بیر گون اوچ قارغا آغاج اوستونده اوتوروب، بیر- بیری ایله دانیشیردیلار.

بیریسی دئدی: گوره سن بو یئرلرین یییه سی کیمدیر؟

یانیندا اوتوران قارغا دئدی: بللی‌دیر بو یئرلر بیزیم دیر. بیز چوخ زاماندیر بورادا یاشاییریق. بیزدن سونرا  بو یئرلرده بیر کیمسه یوخ.

قیراقدا اوتوران قارغا دئدی: بورا بیزیم یئریمیز دیر.

گؤرمه‌ییرسینیز؟  باخین، بیزدن سوبای هئچ حئیوان بورادا یاشامیر.

بو آندا بیر سس دئدی: اولمایا بوتون دونیا دا سیزین‌دیر؟ بورا بیزیم دیر. باخین ساییمیزا؟

قارغالار مکه‌لرین یانیندا اولان آغاجین اوستوندن، باخدیلار. گؤردولر بیر مکه نئچه مین مکه‌نین ایچیندن اونلارلا دانیشیر.

مکه یئنه دئدی: بورا بیزیم دیر. بورانین یئرینه باخسانیزگؤررسینیز، باشدان باشا یالنیز مکه‌لیک‌دیر.

 قارغالارین بیریسی: سیز یئرینیزدن بیر آدیم ترپنه بیلمه ییرسینیز. نئجه بورا صاحاب چیخاجاق سینیز؟ دئییب، آغاجدان اوچوب مکه نین بوتای اوتایندان قوپارییب یئدی.

بوتون مکه لر قارغانین بو ایشینی گؤرکن سس لرینی اوجالدیب بورا بیزیم یئریمیزدیر، بورادان گئدین، دئدیلر.

قارغالار گوج لرینی اونلارا گؤسترمک ایچین اوچوده بیرلیکده اوچوب مکه لرین یئمه سینه باشلادیلار.

 بو آرادا قورشون آچیلدی.

قارغالار اوجا سسین قورخوسوندان، اوچوب اوزاقلاشدیلار.

اکینچی قارغالاری قووالاماقدان سونرا، توفنگینی چیگنینه آسیب، مکه لرین درمه سینه داوام ائیله دی.

یازان: ندا صمدی

----------------------------------------------------------------------------------------

* دیرنمك= مقاومت ائتمك

  Təbrizli şəmsin anıtı-Xoy... تبریزلی شمس-ین آنیتی-خوی



qaynaq

شاعیرلر مجلسینین سون یادیگارلاریندان بیریسی ده بو گون اورمو شهرینده یاشایان قوجامان شاعیریمیز اوستاد علی نشانی اولموشدور . بو آغ ساققال شاعیریمیز گونش ایلی 1305 ینجی ایل آذربایجان جمهوریتینین قازاق شهرینده دوغولموشدور . تقریبا 17 یاشیندان شعر دئمه یه باشلایان علی نشانی 1312 ینجی ایل بو تای آذربایجانا آتلایب ؛ اورمو شهرینده مسکونلاشمیشلار . گنج شاعیرین ایلکین شعرلری گئچمیش شوروی لرین یوردوموزا باسقین ائتدییی ایللر اورمودا نشر اولان " اورمیه " گونده لیینده چاپ اولوردو . آنجاق سونرالار علی نین شعرلرین " شاعیرلر مجلسی " توپلوسوندا گورمک مومکون اولور .  1324-1324 ینجی ایللر شاعیر علی نشانی نین شعرلرینه آذربایجان ؛ وطن یولوندا و بیر سیرا باشقا گونده لیک لرده راست لاشماق اولار . اونون شاعیرلیینین ان قیزغین چاغلاری ائله میللی حوکومت چاغلاری ایدی . نه یازیق کی بو حوکومت بیر ایلین عرضینده زاوالا گلدی . علی نشانی نین ده بیر چوخلاری کیمی ایستی آشینا سانکی سویوق سو قاتیلدی . میللی حوکومت دن سونرا اودا بیر چوخلاری کیمی یاخالانیب ایرانین اورتاسیندا یئرلشن یزد شهرینه تبعید اولونور . او چتین فضادا شاعیره شعردن باشقا نمنه ذوق وئره بیلردی ؟ اوئله بونا گوره ده شعرلرینین بیرینده او آغیر ایللر و گونلری بئله یاد ائدیر :

نیم فرسخ راه مازاری پیاده می روم

هی زپایم در می آید گیوه های پاره ام

صبح تا شب جای آجیل می خورم افغان و غم

قوت بازو ندارم تا بیدنجیر بشکنم

اشتران تیمار کنم یا بار سنگ بالا زنم ؟

=+=

گوشت پشتم خرد کرده لنگه های بیت من

پوست دستم زخم کرده چوب بیل بارکن

بارها در روز کارم بر سر چاه است من

منبع اصطبل را از آب باید پر کنم

اشتران تیمار کنم یا بار سنگ بالا زنم ؟

=+=

صبح نصفی نان سنگگ می خورم شام همچنان

ظهر نصفی نان خالی آب داغ چار استکان

دو تومن کفشم شود یا پیرهن یا خرج نان

مزد شاگردی است این یا حلم اشتر کندنم

اشتران تیمار کنم یا بار سنگ بالا زنم ؟

=+=

دیگر آیا بهتر از این بگذرد دنیای من ؟

این همه نعمت فرو پاشیده پیش پای من

گوله های لرد مازاری شده خرمای من

مختصر ننشینم از جا بر خزم کاری کنم

اشتران تیمار کنم یا بار سنگ بالا زنم .

تابستان 1326

علی نشانی نین شعرلری ان گنج چاغلاریندان مراقلا اوخونموش حتی میللی حوکومت دوورو درس لیک کیتابلارادا یول تاپمیشلار . اورنک اولاراق قوجا باغبان شعری مکتب اوشاقلارینین بیرینجی کیلاس دا اوخونان درس کیتابلاریندا چاپ اولموشدور . همین شعردن ئئجه دیر ایکی کوبلئت اوخویاق ؟

قوجا باغبان ایشله دایانما بیر آن

ایشله ین ال باغچا گورر بار گورر

بو بللی دیر سعی ائیله سه باغبان

آلما گورر ؛ هئیوا گورر ؛ نار گورر

=+=

باهاردان یارانیر هر لاله هر گول

مرامه یئترسن غم ائتمه کونول

چون هر زامان قیشین سونوندا بولبول

لاله لی سونبوللر بیر باهار گورر ...